مشکلات تغذیه در دوران سالمندی یکیدوتا نیست ولی یکی دوتایش از بقیه مهمتر است و ما هم میخواهیم این هفته نگاهی به همان مهمترها بیندازیم. موافقید؟
با افزایش سن همزمان با به وجود آمدن برخی تغییرات در بدن رابطه ما با غذا به عنوان بخش مهمیاز فعالیت روزانه که نیاز بدن ما را به مواد مغذی تامین میکنند دستخوش تغییراتی میشود. ممکن است در جوانی شما بتوانید انرژی لازم برای فعالیت روزانه را از یک غذای آماده تهیه کنید اما در سالمندی توجه به آنچه برای خوردن انتخاب میکنیم ضروری است.
● کلید سلامت
تغذیه سالمندی کلید حفظ فعالیتهای ذهنی و جسمی مناسب است. غذای مناسب میتواند توانایی ما را برای داشتن یک سیستمایمنی خوب و در نتیجه توانمند شدن برای مبارزه با بیماریها فراهم کند. به علاوه غذا با تامین انرژی مورد نیاز باعث میشود تا ناتوانیهای حاصل از افزایش سن در افراد کمتر شود.
مشکلاتی که بر سر راه تغذیه مناسب و سالم افراد سالمند وجود دارد، در سه دسته اصلی طبقهبندی میشوند: مشکلات روحی و روانی، مشکلات مربوط به شرایط زندگی و مشکلات جسمی.
● تغییر شرایط زندگی
ممکن است سالمند تنها، آشپزی بلد نباشد یا از آشپزی کردن خوشش نیاید. ممکن است سالمندانی که درآمد کافی ندارند، از عهده خرید مواد غذایی مناسب برنیایند و نتوانند مخارج لازم برای تهیه غذای سالم را بپردازند.
● میزان تحرک بدنی
بهطور معمول چه به دلیل افزایش سن و چه به دلیل بروز برخی از بیماریها، توانایی تحرک بدنی در سالمندان کاهش پیدا میکند. در چنین شرایطی تلاش برای تهیه غذا ممکن است به کاری سخت تبدیل شود.
● کاهش سوخت و ساز بدن
همزمان با تغییرات ناشی از افزایش سن به ازای هر سال بعد از ۴۰ سالگی سوخت و ساز بدن کم میشود. به همین دلیل اگر همچنان به خوردن غذا به مقداری که قبل از آن و در دوران جوانی عادت داشتهاید ادامه دهید، اضافه وزن پیدا خواهید کرد. کم شدن تحرک بدنی این اضافه وزن را تشدید میکند.
● تغییر ذایقه و اشتها
با بالا رفتن سن حسهای بویایی و چشایی ضعیف میشوند. ممکن است شما متوجه سوختن غذا نشوید. ممکن است بوی ماندگی غذا را تشخیص ندهید و در معرض مسمومیت غذایی قرار بگیرید.
به علاوه ممکن است به همین علت بیشتر از مقدار مورد نیاز، ادویه به غذا اضافه کنید در حالی که نیاز شما به مصرف برای مثال نمک در دوران سالمندی بسیار کم شده است.
کم شدن اشتها در دوران سالمندی علتهای مختلفی دارد. احساس تنهایی و افسردگی باعث بیمیلی نسبت به غذا میشود. عوارض جانبی بعضی از داروها که برای بیماریهای خود استفاده میکنید میتواند علت دیگری برای کاهش اشتهای شما باشد. ممکن است شما طعم غذای رژیمیرا که باید استفاده کنید، دوست نداشته باشید. به همین دلیل رغبتی برای مصرف آن نداشته باشید.
● مشکل هضم غذا
به دلیل تغییرات دستگاه گوارش بهطور معمول ترشح اسید معده کاهش پیدا میکند. کاهش اسید معده هضم و جذب بعضی از ویتامینها و املاح مهم را مشکل میکند و ممکن است شما به کمبود آنها مبتلا شوید. ویتامینهایی مثل ویتامین ۶B و ۱۲B و اسید فولیک ازاین گروه هستند. این ویتامینها در تامین انرژی و حفظ هوشیاری ذهنی، تامین سلامت سیستم گردش خون و تقویت حافظه نقش اساسی دارند.
● عوامل روانی
عوامل روحی و روانی مثل تنهایی و افسردگی بر تغذیه شما اثر میگذارند. در بعضی از افراد این مشکلات باعث نخوردن غذا و در بعضی باعث پرخوری میشود. اگر ازاین بابت فشار روحی احساس میکنید، با یک متخصص مشورت کنید.
● مشکلات دهان و دندان
اگر به علت مشکلات دندانی و دهانی نمیتوانید بجوید، به جای میوههای تازه از آب میوه و میوه نرم شده، کمپوت، پالوده سیب، هلو و گلابی و به جای سبزیهای خام از آب سبزیجات (آب هویج) و سبزیهای پخته و له شده استفاده کنید. به جای گوشت، گوشت چرخ کرده، تخم مرغ، شیر، پنیر، ماست و غذاهایی که با شیر درست میشوند، انتخابهای راحتتری برای خوردن هستند. به جای نانهای ضخیم و غیرقابل جویدن که خوردنشان برای شما سخت است، از غلات پخته مانند خوراک لوبیا یا غلات، برنج، کلوچههای نرم و نان لواش استفاده کنید. ترید کردن نان در غذاهای مایع، راه دیگری برای استفاده از این نانهاست.
برگرداندن غذا از معده، گاز زیاد معده و دیگر مشکلات معده ممکن است که سبب شود از مصرف برخی موادغذایی امتناع کنید. این خودداری، سبب محرومیت شما از برخی مواد مغذی مانند ویتامینها، کلسیم، فیبر و پروتیین میشود.
● مشکل تهیه غذا
ممکن است شما مشکلاتی در خرید موادغذایی داشته باشید. شاید نمیتوانید رانندگی کنید و یا قادر به پیادهروی و یا ایستادن به مدت طولانی نباشید. بهتر است از مغازههای محله خود بخواهید که سفارشهایتان را به منزل بیاورند. برخی از سوپر مارکتها سرویس رایگان دارند و برخی بابت این سرویس، هزینهای دریافت میکنند. ممکن است برخی رابطین بهداشت یا افرادی در محله، داوطلب کمک در تهیه موادغذایی برای شما باشند میتوانید از مغازههای محل خود، در یافتن این افراد و تهیه موادغذایی خود کمک بگیرید. میتوانید از اعضای خانواده یا همسایگان خود بخواهید برای شما خرید کنند یا گاهی از بعضی شرکتهای خدماتی کارگرانی را به مدت چند ساعت استخدام کنید تا کارهایتان را انجام دهند و برای شما خرید کنند.