جوهره استراتژی ، مفهوم واقعی و محتوای حقیقی یک موضوع است که بنیادیترین مرحله برای شکل گیری استراتژی قلمداد می شود . توجه به جوهره استراتژی سبب تحول در تفکر و نگرش انسان شده و حاصل آن تغییرات اساسی است که خواستگاه مدیریت استراتژیک می باشد و رویکردی نوین را به ارمغان می آورد .
دکتر وفا غفاریان مبدع و مبتکر این رویکرد بود ، رویکردی که منشاء ایجاد پیوند دو حوزه استراتژی کلاسیک ( برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک) و استراتژی مدرن (تفکر استراتژیک) است .
او در عالیترین سطح از مدیریت که همان سطح راهبردی یا استراتژی می باشد ، هم صاحب استراتژی با مفهوم علمی بود که (آگاهیهای منظمی را با شیوه به کارگیری قدرت سیاسی ، اقتصادی ، نظامی و فرهنگی برای رسیدن به اهداف مورد نظر نشان می دهد) و هم صاحب استراتژی با مفهوم هنر بود که(فقط افراد یکه مهارت کافی در این زمینه دارند می توانند از آن استراتژی استفاده کنند) . از اینرو تفکر استراتژیک
و برنامه ریزی با نگاه به آینده در حوزه مدیریت استراتژیک از وی یک مدیر منحصر به فرد و استراتژیست ساخت .
از سوی دیگر دارای جاذبه استثنایی و قدرت مدیریتی فوق العاده بودکه از شخصیت و تعهد ایشان سرچشمه می گرفت و بدون اهرمهای مالی و اعمال قدرت مدیریت را برقرار می کرد . باایجاد احساس امنیت برای نیروها سبب فعال شدن مجموعه ای از انرژیهای بالقوه می شد که به کارکردهای ابداعی و اختراعی منجر
می گشت؛ همچنین اثرپذیری و اثرگذاری که با رویکرد عاطفی و اخلاقی توام بود از ایشان شخصیتی کاریزماتیک به تصویر میکشید و منتج به موفقیتهائی که در ماورای هنجارهای پذیرفته شده قرار داشت می شد.
ایشان ارزیابی دقیقی از منابع محیطی خود داشت و نسبت به اینکه محدودیتها در تعیین یا فهم آنها از چشم اندازها تاثیر میگذارند حساس بود واصولا وقتی محدودیتها و فشار منابع محیطی برای مدیران کاریزماتیک مثبت است آنها راهبردهای ابتکاری خود را بکار می بندند .
او به تشریح چهار فضای مرتبط در پیونداستراتژی کلاسیک و استراتژی مدرن پرداخت که بعنوان الگوی تلفیق شامل : فضای علوم و دانش نظری ، فضای سازمان ، فضای ذهنی مدیران و فضای کسب و کار است .
به عبارتی دیگر او متدولوژیها و چارچوب های نظری و قابلیت یادگیری و شایستگی های متمایز کننده را با بصیرت و شم کسب و کار و قدرت خلاقیت و خصوصیات مشتری ، رقیب و قواعد درهم آمیخته و مجموعه ای جامع و مانع را بوجود آورده است . در حقیقت نمای 360 درجه که به مفهوم یک توصیف
(تمام نگر) از استراتژی می باشد عنوان زیبای این تلاش است که حوزه مخاطبانش از جامعه دانشگاهی تا جامعه مدیران را در بر می گیرد .
او تنها به این مقوله بسنده نکرد و علاوه بر مقالات متعدد در این حوزه به نگارش کتابهای تخصصی نیز اهتمام ورزید که از آنها به شایستگی های مدیریتی ، استراتژی اثربخش ، اصول برنامه ریزی استراتژی ، آنچه از شرکتهای موفق آموختیم ، پنج فرمان برای تفکر استراتژیک ، معانی جدید در مفهوم استراتژیک می توان اشاره کرد که تشریح هرکدام از آنها خود مقاله ای مجزا را می طلبد اما به برخی از اندیشه های ایشان اشاره ای می کنیم که انشاءالله سر لوحه برنامه ها و اقدامات نسل جوان مدیران قرار گیرد.
دکتر غفاریان در زمینه استراتژی نظرات قابل توجه و تاملی داشت به اعتقاد او استراتژی موفق باید بر پایه آینده استوار و یا خود آینده ساز باشد و لازمه آن هم شناخت دقیق و عمیق محیط رقابتی و درک فرصتهای متمایز کننده است . در حقیقت فرصتها به نوعی درونمایه اصلی استراتژی هستند و بدون آن هیچ تحولی صورت نمی پذیرد . هدف نهایی استراتژی ، دست یافتن به منافع نهفته در فرصتها است و اولین قدم در این مسیر درک و فهم فرصتهای استراتژیک می باشد و لازمه هر فرصت یابی نیز حساسیت ذهن است که قطعا" در استراتژی اثر بخش با یک نگرش جدید بیش از روش های اجرایی می توان به دیدگاه سازی استراتژیک پرداخت .
او معتقد است استراتژی های اصلی و غیر اصلی به همراه مجموعه ای از ارتباطات مفهومی ، استراتژی یکپارچه سازمان را تشکیل می دهند و اصولا" یک مدل رفتاری جامع و موثر از انسان ، نقش بسزایی در توسعه نظریات محتوایی و کاربردی رفتار سازمانی ایفا می کند از آنجا که بسیاری از شرکتهای نام آور امروز ، کار خود را با نوع آوری شروع کرده و یکباره در جایگاه جهانی قرار گرفتهاند، توجه به نوآوری امر مهمی است لکن باید دقت داشت که نوآوری هایی میتواند شرکتی را در جایگاه جهانی قرار دهد که پارادایم های جدیدی را به همراه خود داشته باشد . بنابراین یک مدل رفتاری جامع و موثر از انسان نقش بسزایی در توسعه نظریات محتوایی و کاربردی رفتار سازمانی ایفا می کند . از طرفی در جامعه جهانی باید توجه داشت که بنیان ارزشهای اخلاقی در غرب ریشه اخلاقی ندارد و خود ابزاری در راستای نظریه های سرمایه داری است . تفاوتی که وجود دارد این است که منشاء اخلاق حرفهای در غرب مسئولیت در قبال جامعه است در حالیکه در جوامع مذهبی مسئولیت در قبال خداوند می باشد. به همین دلیل است که جهان سرمایه داری می خواهد مذهب را از عرصه فعل و انفعالات زندگی و شئونات جامعه بطور کلی خارج سازد . و اینجاست که یک تفکر برتری رقابتی از طریق متدولوژی می تواند جهان آینده را دگرگون کند و این نیاز به یک مدیریت دارد که زیربنای آن دستیابی به مدیران تحول زا می باشد . مدیرانی که توجه به جامعه مجازی آینده و شبکه ارتباطات الکترونیک و قواعد آن داشته باشند .
در کنار تالیف مقالات و کتب مزبور از دیگر امتیازات ایشان کسب نشان درجه سه پژوهش در سال 1376 و کسب عنوان مدیر نمونه ملی در چهارمین جشنواره شهید رجایی در سال 1380 و دریافت جایزه دوم کتاب سال برای کتاب ( استراتژی اثربخش) در نهمین دوره کتاب سال دانشجویی سال 1381 بود
همچنین عضویت در هیئت علمی سازمان مدیریت صنعتی و استادیار دانشگاه صنعتی مالک اشتر ارتباط وی با جامعه علمی و دانشگاهی را حفظ کرده بود .
دکتر رضا تقی پور ، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در مورد ایشان می فرمایند :
دکتر وفا غفاریان به عنوان یکی از بزرگترین سرمایه های کشور در عرصه مدیریت وتلفیقی متوازن از تعهد و تخصص بود . وی یک نخبه واقعی و دانشمند مخابراتی محسوب می شد .
ایده ها ، خلاقیت ها و نوآوری های ایشان در مقاطع مختلف ، چه در حوزه صنعت و چه در دوره دفاع مقدس در بحث مخابرات و جنگ الکترونیک همواره به صورت کلیدی موثر و راهگشا بوده است . رمز موفقیت ایشان تحصیل و پژوهش در علم مدیریت و بالاخص مدیریت استراتژیک بود و یکی از نمونه های بارز موفقیت ایشان ، بازمهندسی شرکت مخابرات ایران جهت خصوصی سازی می باشد.
دکتر غفاریان واجد سجایای اخلاقی منحصر به فردی بود که وی را به الگویی عملی از یک مدیر حکومت اسلامی که باید در کنار تخصص از تعهد لازم برخوردار باشد تبدیل کرده بود .
یقینا" ایشان از سرمایه های انقلاب اسلامی می باشند که پاسداشت و الگوسازی از ایشان حداقل وظیفه ای است که مابایستی نسبت به آن احساس تعهد داشته باشیم .
از ویژگیهای رفتاری او می توان به اعتقادش در تئوری و عمل به مدیر سازی بعنوان یک اقدام راهبردی و وظیفه مهم مدیریت ارشد اشاره کرد که در این امر همت فراوان گمارد . طرح تربیت 100 مدیرعامل یا توسعه مدیران اجرایی GMD از ابتکارات و اقدامات بی نظیر ایشان بود که امروز محصولات فراوانی به جامعه مدیران کشور تحویل داده است . در نظم و انضباط کاری ایشان مثال زدنی بود . ایجاد نظامات مختلف کاری ، ساماندهی به امور مختلف مدیریتی در عرصه سازمان ، امور مالی ، امور تحقیقات و تولید و مدیریت منابع انسانی ، مدیریت کیفیت حاصل کار ایشان در سازمان های مختلف تحت مدیریت شان بود .
درعرصه کار فنی یک مهندس تمام و کمال بود رویکرد علمی به طراحی و مدیریت کلان پروژه های بزرگ تحقیقاتی و صنعتی از جمله اخلاق کاری و نهادینه شده در رفتار ایشان بود که موفقیت کار را تضمین می نمود .
پشتکار ایشان در پی امور مهم و حیاتی سازمان و پروژه های اساسی نیز کم نظیر و مثال زدنی است . قاطعیت در رعایت اصول کاری و تاکید واصرار بر اعمال استانداردها و روشهای مصوب از ویژگیهای منحصر به فرد ایشان بود .
در رابطه با ویژگیهای اخلاقی ایشان باید گفت ؛همواره حتی کارهایی را که توسط خودش انجام شده بود حاصل کار تیمی تلقی می نمود و سعی داشت به نام دیگران ثبت شود به همین دلیل همکاران و زیردستانش او را عاشقانه همراهی می نمودند و با او همکاری تام داشتند و ایشان را بسیار دوست می داشتند و علیرغم اینکه سخت گیری زیاد او در کار خواستن از همکاران نیز از صفات برجسته ایشان بود این تلخی با نوع رفتارهای وی کاملا" برای همکارانشان شیرین بود .
درمورد ارتباط خودش با سازمان و مردم بسیار دقت و احتیاط داشت، زود آمدن و دیر رفتن، تلاش بی وقفه وکارشبانه روزی برای انقلاب از ویژگیهای او بود. پاسخ بسیاری از مسایل و مشکلات را با تمرکز و تفکر زیاد در خارج از محل کار و در زمان باصطلاح استراحت شخصی و متعلق به خودش پیدا می کرد در ارتباط با مردم هم همیشه طوری رفتار می کرد که آنها مدیر او باشند .
ایشان یک انسان فرهیخته بود، او از بسیاری از منیت ها و کیش شخصیت ها رها و آزاد بود و هرگز برای بدست آوردن پست و مقام تلاش نکرد و شایستگی های فردی او همواره بیشتر از جایگاه شغلی بود که با اصرار و تاکید مقامات ومسئولین بالاتر به ایشان ارجاع می گردید و او با مسئولیت پذیری فوق العاده جواب رد به این مسئولیتها نداد . هرگز برای جمع کردن مال نیز تلاش نکرد بخشش و بذل مال و دستگیری از افراد مستمند و نیاز مند نیز از ویژگیهای خاص ایشان بود که بصورت غیر علنی و ناشناخته انجام می شد و هنوز هم اعلام نشده است . علیرغم حضور فعال و موثر در جبهه های نبرد حق علیه باطل هرگز به این دلیل بر کسی فخر نفروخت و حتی اعلام نکرد .
شاید علت اصلی ناشناخته ماندن فضائل ایشان کم حرفی ایشان بود اصلا" اهل غلو نبود و در مورد خودش هرگز تبلیغ نکرد و بسیار کم گفت و بسیار عمل کرد . سربازی صادق و گوش بفرمان برای مقام معظم رهبری بود . همه خدمات خود را با اعتقاد انقلابی به پیروی از رهبری و ولایتمداری آغاز و بانجام رساند و به شهادت همه همرزمان و همکاران مرد عمل و ماموریتهای سخت و بزرگ بود و بحمدالله از همه این ماموریتها موفق و سرفراز بیرون آمد . شاگردان مکتب فکری و مدیریتی ایشان هرگز درسهایی را که از ایشان آموخته اند از یاد نخواهند برد و شجره طیبه و صدقه جاریه ای از جانب ایشان خواهند بود .
ازویژگیهای شخصی ایشان هوش بالا و نبوغ در مسایل فنی و مدیریتی بود .تیزبینی و درک سریع و صحیح از صورت مسئله ، شناخت موضوع و ارائه راه حل های متنوع و درست به خصوص در تجزیه و تحلیل مسایل پیچیده و چند بعدی از خصوصیات کم نظیر ایشان بود .
ارائه ایده های نو ، روش های خلاقانه و نوآوری در حل مسایل و نیز ابلاغ و بکارگیری تکنیک های موثر در خلاقیت و نوآوری در زندگی کاری ایشان مشهود بود . بعنوان یک انسان مبتکر بسیاری از موضوعات در عرصه فناوری و مدیریت برای اولین بار در کشور توسط ایشان ابلاغ و آغاز شد و بحمدالله تا به امروز کشور از نتایج این ابتکارات در عرصه های فناورانه نظیر فناوری های فضایی ، جنگ الکترونیک ، مخابرات نظامی رادار ، امنیت مخابرات و صنایع دریایی و در عرصه مدیریت نظیر توسعه تفکر استراتژیک در مدیران ، مدیرسازی و توسعه مدیران ، تحول در روشهای تحقیق در امور مدیریتی بهره های فراوان برده است .
شجاعت و توکل به خداوند در مواجهه با مسایل پیچیده و کارهای بزرگ از جمله صفات برجسته ایشان بود بسیاری از پروژه ها و کارهایی که ایشان شروع کردند در غیاب این شجاعت کم نظیر قابل انجام نبود همچنین نترسیدن از مشکلات و سختی های راه تنها در سایه توکل به خدا حاصل می گشت و این دو خصیصه بارها و بارها در طول دوران خدمت صادقانه سی ساله ایشان به منصه ظهور رسید . و جمهوری اسلامی ایران از برکات وجودی ایشان بهره مند بود .
عاش سعیدا" و مات سعیدا" روحش شاد و راهش پر رهرو باد که امروز بسیاری از متخصصین و مدیران خاص از معاشرت و مأنست ایشان بهره ها برده اند و هرگز یاد و خاطره ایشان را فراموش نخواهند کرد.
مهندس سیدعباس محمدی : مشاور وزیر و مدیرکل دفتر وزارتی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات معتقد است : دکتر غفاریان به خوبی قادر بودند تفکر الگوریتمی را از تفکر مکاشفه تمیز دهند و به کاربردهای هرکدام به نحو احسن تسلط داشتند . ایشان بر فرآیندهای فکری احاطه خوبی داشته و به سهولت موضوعات پیچیده را تجزیه و تحلیل علمی و منطقی می کردند .
به گذشته و فلسفه اتفاقات گذشته دقت موشکافانه داشته و در عین حال به آینده نگری توجه ویژه
میکردند . ایشان از سواد بصری عالی برخوردار بودند و زیبایی را می شناختند و به خالقان آن احترام
خاصی می گذاشتند. به کیفیت در انجام کارها با حساسیت قابل توجهی نگاه می کردند . به فکر و افراد خوش فکر بها می دادند و در جلسات ، فضایی ایجاد می کردند که تمامی حضار و مدعوین بتوانند ابراز نظر نمایند . در مقابل نظرات صحیح دیگران از خود پافشاری نشان نمی دادند و به راحتی نظرات صحیح دیگران را می پذیرفتند . از خصوصیات اخلاقی ایشان این بود که در سلام کردن پیشی میگرفتند و همواره دست دیگران را به گرمی می فشردند و در مقابل اتفاقات مختلف بسیار صبور بودند .
دکتر محمد علی فرقانی معاون وزیر و رئیس هیئت مدیره شرکت زیرساخت بیان داشتند:
دکترغفاریان فردی پر کار خلاق و با هوش بودند و این سه خصوصیت از ایشان انسانی با توان علمی بالا و صاحب ایده ها و ابتکارات نو ساخته بود.در عین حالیکه فعالیت کاری پر حجمی داشتند به مطالعه می پرداختند و همواره از آخرین اطلاعات علمی و فنی روز برخوردار بودند اکثر پروژه هائی که در صنایع الکترونیک آغاز شده ومورد بهره برداری قرار گرفته ،ایده اولیه آن مربوط به ایشان بوده است . او از معدود مدیرانی بودند که در تمامی جلسات حرف تازه برای گفتن داشتند.
ازجمله خصوصیات اخلاقی ایشان باید گفت که ما شاهد بودیم و جائی ندیدیم که منافع شخصی را به مسائل کاری و سازمانی ترجیح دهند و کار برای رضای خدا واقعا در مورد ایشان صدق می کردو بهیچ وجه قصد مطرح کردن خود را نداشتند،او شخصی ریسک پذیر بود و میل به تغییر و اصلاح داشت .تغییرات بنیادی که در زمان حضور ایشان ایجاد می شد نشئت گرفته از قدرت ریسک پذیری و شجاعت در کار او بود که واهمه ای از مشکلات و موانع کاری نداشتند.
دکتر غفاریان دارای روحیه تعامل پذیری عالی بودندو عموما از پیشنهادات استقبال می کردند ودر جلسات با کارشناسان و مدیران در سطوح مختلف بطور مرتب جلسات ساختار یافته داشتند و به نقطه نظرات افراد دقت می کردند و البته نظرات آنها تاثیر گذار بود.
همه این عوامل سبب شده بود که ایشان را از دیگران متمایز کند و بعنوان یک مدیر اندیشمند ،پر کار ،خلاق و باهوش منافع سازمان را مد نظر داشته باشد.
دکتر علی اصغر عمیدیان معاون حقوقی امور دولت و مجلس وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات فرمودند:
انسان در سفر خود از صحرای عدم تا باریافتن به لقاء الهی ، با مقصد و مقصودی مشخص و راه توشه ای کامل و علائم و راهنمایانی درونی و بیرونی طی طریق می نماید . هدایت او در این سفر صادقانه توسط تمامی نیروهای خلقت برنامه ریزی می شود و خداوند با لطف و کرم بی منتهای خود او را از راههای گوناگون به صراط مستقیم رهنمون می کند و بهترین جایگاه را در سرای جاوید برای او منظور می دارد .
انسان می بایستی برای رسیدن به خوشبختی خود و سعادتمندی جامعه و کسب رضایت حضرت حق جل جلاله ، دراین سفر چگونه زیستن را بیاموزد که همان پیروی از احکام دین مبین اسلام و شریعت علوی و سرمشق قراردادن الگوهای تربیتی و نمونه های عینی کمال همین مکتب (اهل البیت) است .
راه پویان این مسیر که دارای چشمان باز و دلهایی آگاه هستند و مسئولیت الهی و رسالت انسانی خود را ادراک نموده و مصمم به رسیدن به قله های فضیلت و کمال می باشند ، با شاگردی در مکتب حیاتبخش تشیع و الگو قراردادن پیشوایان معصوم (ع) شرافتمندانه زیستن را آموخته و سعادت دنیا و آخرت را رقم می زنند.
برادر بزرگوار دکتر وفا غفاریان از جمله ره یافتگان طریقت حق بود که در همه جوانب زندگی او می توانستی آثار تالی بودن او را در مکتب اهل البیت (ع) حس و ادراک نمایی . توفیق همکاری نزدیک با دکتر در مسائل کلان سیاستگذاری و تصمیم گیری در سطح وزارتخانه داشتم . بعضی خصیصه های او آنچنان مشخص می نمودند که هرگز نمی توان از یابد برد ، خلوص او در انجام کار عملا" یادآور این باور بود که کار برای خدا فقط ماندگار است ، شناخت او از مدیریت اسلامی و همچنین شناخت او از تکنولوژی روز و آگاه بودن از نحوه تاثیر ارزشهای اسلامی بر مدیریت و هدایت تکنولوژی در سطح کلان باعث شده بود تا در جای جای چرخه مدیریت از تبیین نیاز ، امکان سنجی ، طراحی ، برنامه ریزی ، اجرا ، نظارت ، بهره برداری و ... نظام ارزشی عمیق اسلامی به شکل گسترده و منسجم و عملی در بحثهای او مشهود باشد . انسان احساس می کرد آن چنان در طی طریق در مسائل اخلاقی آبدیده شده که به راحتی می تواند در مدیریت و سیاستگذاری برای حل مسائل در جای مناسب استفاده عملی از خصیصه اخلاقی مرتبط را بنماید که این در ذهن و باور دوستان از او یک "مدیرمسلمان" به معنای واقعی ساخته بود .
شاید یکی از خصایص بارز او که بیشتر از همه مشهود بود صدر یا شرح صدر وی بود ، منظورم شرح صدر در مدیریت به معنی توان بیشتر در درک مصائب و تحمل سختیها و مشکلات است که موهبتی است الهی که خداوند به نسبت ظرفیت بندگان عنایت می فرماید . دکتر غفاریان با صبر و حوصله با مشکلات مواجه می شد و موشکافانه و دقیق تجزیه و تحلیل می کرد و با تحمل همه نارسائیها و اختلاف نظرها ،همت مجاهد گونه اش را در حل آنها مصروف می داشت . این شرح صدر او مقطعی نبود ، هیچ وقت نشد از راه اعتدال خارج شود حتی در سخت ترین مسائل مطروحه و بحث انگیزترین آنها در جلسات عملا" مشهود بود که این خصیصه در روح و جانش ملکه شده بود به این گفته مولایش حضرت علی (ع) که می فرمود :
" ‹ آلهٌ الریاسه سعه الصدر › : (گشایش سینه ، ابزار مدیریت است )، باورقلبی و عملی داشت .
از دیگر صفات دکتر بردباری او بود که از همان شرح صدرش سرچشمه می گرفت و صفای دل او که در بدترین شرایط وقتی چشم در چشم می شدی بلافاصله با گشاده رویی و لبخند استقبالت می کرد ندیدم و نشنیدم که کسی از همکاران کدوردتی از او به دل داشته باشد چون اگر بحثی هم می شد با صفای دلی که داشت در اولین برخورد پیش دستی می کرد تا کدورت را برطرف کند .طوبی بحالش و خدایش رحمت کند و با شهدا محشورش گرداند .
مسند عزت گزین و مرد خطر باش اهل صفا ، اهل علم ، اهل خبر باش
کینه و خشم و دروغ راه گشانیست خواهی اگر سروری بلند نظر باش
در نظرات مهندس علی حکیم جوادی معاون وزیر و رئیس سازمان فناوری اطلاعات آمده است:
دکتر وفا غفاریان دارای شخصیتی کاریزماتیک است و می تواند بر زیر مجموعه اش تاثیر گذار باشد . به دلیل فرهنگ حاکم بر جامعه ما ، نحوه تعامل مدیران با کارکنان دارای پیچیدگی های خاصی است که ایشان همواره این موضوع را در نظر داشت . دلیل اصلی تاثیرگذاری دکتر بر همکارانش ، برخورد اسلامی همراه با محبتی بود که با کلیه کارکنان رعایت می کردند . به گونه ای که همه علاقه مند بودند به ایشان نزدیک شوند و رابطه عاطفی و دوستانه ای با مدیر مجموعه برقرار کنند .
در سایه این شخصیت کاریزماتیک دکتر ، همیشه دستاوردهای گرانبهایی نصیب مجموعه می شد که نمود عینی آن را می توان در موفقیت مجموعه هایی چون جنگ الکترونیک سپاه ، صنایع دفاع ، صاایران و مخابرات مشاهده کرد . نکته ای که نباید از آن غفلت کرد این است که دکتر غفاریان در کنار رابطه دوستانه ای که با زیرمجموعه اش داشت ، بسیار پایبند به مقررات و آیین نامه های سازمانی بود و تحت هیچ شرایطی از چارچوب های تعیین شده عدول نمی کرد . یکی دیگر از شاخص های مدیریت او به عنوان مدیری که مولفه های رهبری نیز در وی قابل مشاهده بود و هست ، تشویق مدیران و کارکنان مجموعه به مشارکت در کارها است . در مدت مدیریت ایشان در یک مجموعه تعداد افرادی که در نظام تصمیم سازی و تصمیم گیری شرکت می کردند ، افزایش چشمگیری می یافت و علاقه مندی برای فعالیت در عرصه های مختلف فنی و مدیریتی روند رو به رشدی را می پیمود . براساس این بستر مساعد طرح " تربیت صد مدیر عامل " توسط دکتر غفاریان به اجرا در آمد . این طرح به گونه ای توسط ایشان طراحی شده بود که آموزش مدیران بصورت پیوسته در مجموعه پیگیری شود و دانش کسب شده در این دوره ها کاملا" عملیاتی گردد . برکات این دوره هنوز هم در کشور مشهود است چرا که بسیاری از مدیران وزارتخانه های تخصصی کشور در حوزه های فنی محصول همان دوره هستند . این امر نشان دهنده نقش موثر یک مدیر در ایجاد بستر مناسب جهت پیشرفت سایر مدیران یک مجموعه است که عنوانی جز خدمت صادقانه به کشور ، زیبنده این تلاش نیست .
مهندس صابر فیضی مدیر عامل شرکت مخابرات ایران اظهار داشتند:
در جوامع توسعه یافته و دارای نظام مدیریتی کارآمد ، همواره تفکیک دقیقی بین مدیریت سیاسی و مدیریت اجرایی قائل می شوند . انتخاب مدیران سیاسی شان هیچ گاه بر مبنای الگوهای مدیریتی نبوده و نخواهد بود اما گزینش مدیران اجرایی در بخش های تخصصی از استاندارد مشخصی تبعیت می کند . متاسفانه در کشور ما بهترین مدیران اجرایی وقتی وارد عرصه سیاست می شوند به مهره سوخته بدل می گردند و به
گونه ای با آن ها رفتار می شود که گویا تمام سابقه مدیریتی آنان ، چیزی جز شکست نیست . دکتر غفاریان از جمله مدیرانی است که تمایلی به سیاست ندارد و در هیچ دوره ای با وجود پیشنهادات مختلف ، نشستن بر مسند سیاسی را نپذیرفت . صداقت ایشان در بین مدیران اجرایی مثال زدنی است . وی در برخورد با کلیه افراد ، شأن و احترام آنها را رعایت می کند و افراد مجموعه نیز با تمام توان در راستای اهداف طراحی شده توسط ایشان کار می کنند .
دکترغفاریان اعتقاد خاصی به مشارکت و فعالیت گروهی داشتند و از آغاز مدیریت خود در مخابرات از فعالیت گروهی و کار تیمی به عنوان ابزاری قدرتمند برای پیشبرد اهداف ترسیم شده ، بهره می بردند . در ابتدای فعالیت شان در مخابرات ایران در رابطه با تلفن ثابت با معضلات و مشکلات فراوانی درگیر بودیم . ایشان برای حل این مسائل گروهی از متخصصان ، تصمیم گیران کلان در این بخش و مدیران سازمانی را گرد هم جمع آورده تا ریشه های این معضل و نحوه برطرف نمودن آن را بیابند . سپس تیمی را برای اجرای راهکارهای به دست آمده توسط این کارگروه برای حل مشکلات تلفن ثابت برگزید که نتایج این تلاش امروزه به خوبی نمایان است . به واقع می توان گفت که با جذب نیروهای موثر در مخابرات ایران در حوزه های تصمیم گیری و برنامه ریزی ، امکان تدوین استراتژی و نهادینه کردن نگاه استراتژیک را در این مجموعه ایجاد کرد . براساس این نگاه استراتژیک ، تلاش می کردند تا مخابرات ایران به استانداردهای جهان دست یابد و به عنوان یکی از قدرتهای این حوزه در سطح بین المللی فعالیت نماید . باید اعتراف کنیم بیش از هفتاد درصد تحولات و پیشرفتهای مخابرات در سالهای اخیر ، ثمره تفکرات و برنامه ریزی های ایشان بوده است . نکته تامل برانگیز در این بخش ، تلاش در جهت انتقال تجربه مدیریتی اش به سایرین بود چرا که اعتقاد داشتند نباید نگرش حاکم بر مجموعه دچار تغییرات بنیادین گردد و برای تحقق این امر راهی جز آموزش و جانشین پروری وجود ندارد .
مدیران بسیاری ، از دکتر غفاریان درس های ارزشمندی آموختند و در حال حاضر در حوزه های مختلف مشغول خدمت به این مرز و بوم هستند . در کشور ما مدیرانی مانند دکتر غفاریان به ندرت یافت
می شوند ، بنابراین باید رویه ای اتخاذ گردد که تجربیات این مدیران مستند شود و آنها را به عنوان الگوهای مدیریت بومی معرفی نماییم تا به این ترتیب عموم مدیران به خصوص نسل جوان که نیازمند تجربه هستند از آنها جهت بهبود شیوه های مدیریتی استفاده نمایند در حقیقت مدیرانی چون وفا غفاریان با ارزش ترین سرمایه هر کشوری محسوب می شوند و باید تلاش نماییم ارزش آنها حفظ گردد و کم ترین لطمه ای به آنها وارد نشود .
در پایان به دوران حیات او اشاره ای میکنیم :
دوره اول : دوران طلوع 1338 تا 1358
پدیده ای به نام وفا طلوع کرد و در سال 1338 تهران مطلع او شد برای ساختن آینده، تحصیلات مقدماتی را در تهران گذراند و به علت علاقه به مباحث فنی مسیر ادامه تحصیل را انتخاب کرد و با رشته مهندسی الکترونیک وارد دانشگاه علم و صنعت شد و در ابتدای انقلاب در این رشته فارغ التحصیل شده تحصیلات دانشگاهی را به اتمام رساند .
دوره دوم : دوران ظهور : 1358 تا 1368
مهندسی الکترونیک دانشگاه علم و صنعت را به دکترای افتخاری دانشگاه عشق و ایثار پیوند زد و ظهور معنی دارش را به تصویر کشید . نام او با جنگ الکترونیک عجین گشت و خلاقیت بی نظیرش در این عرصه دوست و دشمن را مبهوت خود ساخت .
پایان این دوره با استقرار وی در وزارت سپاه و صنایع الکترونیک مخابرات (گام ) رقم خورد .
دوره سوم : دوران اوج و عروج 1368 تا 1390
دوران شکوفایی علمی و مدیریتی را با مدیریت بر شرکت صنایع مخابرات ایران (صما) آغاز کرد
و صعود به قله مدیریت استراتژیک را با مدیریت بر شرکت صنایع الکترونیک ایران (صاایران) تثبیت نمود .
جایگاه رفیع مدیریتی او در این دوره با شخصیت کاریزماتیک وی ترکیب شد و عنصری پایدار ساخت که مورد توجه و الگوی جامعه مدیران گذشته ، حال و آینده بوده ، هست و خواهد بود .
مسئولیتهای دیگر وی در این دوره مدیرعامل و ریاست هیئت مدیره سازمان صنایع دفاع ،معاونت امور صنعتی و تحقیقاتی وزارت دفاع ، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و رئیس و هیئت مدیره شرکت مخابرات ایران می باشد و البته خصوصی سازی شرکت مخابرات از نقاط عطف و تاریخی این نظام محسوب
می شود که مرهون زحمات ارزنده ایشان است . او همزمان با وجود مسئولیتهای سنگین از حرکت به سوی رشد علمی باز نایستاد و تحصیلات تکمیلی در رشته مهندسی صنایع ( گرایش توسعه مدیران اجرایی ) ادامه داد و موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد از دانشگاه علم و صنعت شد و همچنین دکترای مهندسی صنایع ( گرایش مدیریت استراتژیک را از همین دانشگاه کسب کرد . و اگر در لوح محفوظ بقایش تداوم داشت بی شک شاهد کسب مدارج عالیتر و مسئولیتهای بیشتری در جهت اهداف مقدس نظام جمهوری اسلامی ایران بودیم .
اما افسوس که سرانجام در زمستان 1390 جوهر حیاتش پایان پذیرفت و به دیدار یار شتافت . گرچه طلوع
بی غروبش همچنان نزد ما درخشان و زیباست و قطعا در سازمانهای یادگیرنده شاهد مدیران جوان با خصوصیات وفاها خواهیم بود.
مهدی غیاثی
مشاور وزیر و رئیس گروه مشاوران جوان
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات