به گزارش مرکز روابطعمومی و اطلاعرسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به نقل از پایگاه اطلاعرسانی معاون اول رییسجمهور، دکتر محمدرضا عارف، معاون اول رییسجمهور؛ در جلسه ستاد توسعه اقتصاد دیجیتال که با حضور فعالان زیستبوم اقتصاد دیجیتال برگزار شد، با اشاره به اینکه برنامههای توسعه کشور بر مبنای حاکمیت فناوریهای نوین تدوین شدهاند، گفت: این رویکرد مبتنی بر وجود جوانان باسواد و باانگیزهای است که میخواهند در کشور بمانند و به مردم و ایران خدمت کنند.
فناوریهای نوین، پایه تحول در اسناد بالادستی کشور
وی با بیان اینکه در سند چشمانداز ۲۰ ساله تحول بزرگی رخ داد و توسعه کشور بر پایه فناوریهای نوظهور بنا شد، تصریح کرد: این تحول از آن جهت اهمیت دارد که فرهنگ عمومی کشور معمولاً با فناوریهای نوظهور همراهی لازم را نداشته است. در تاریخ ایران نمونههایی از تحریم فناوریهای نو مانند رادیو و تلویزیون وجود دارد و به دلیل نبود فرهنگسازی، فناوریها خود را تحمیل کردهاند و کشور به مونتاژکار تبدیل شده است. از سوی دیگر، سرعت بالای پیشرفت فناوری موجب میشود برخی جوانان انتظار ثروتمند شدن سریع داشته باشند.
نگاه دوگانه به فناوری و نقد رویکردهای افراطی
معاون اول رییسجمهور با تأکید بر اینکه فناوری هم میتواند در خدمت باشد و هم در مسیر خیانت و جنایت، افزود: در گذشته نگاه منفی و افراطی به فناوری وجود داشت و حتی اینترنت ممنوع یا حرام تلقی میشد، در حالی که اینترنت همانند جادهای است که هم میتوان از آن استفاده مشروع و هم نامشروع داشت.
وی خاطرنشان کرد: اگرچه در گذشته نگاه افراطی به فناوری وجود داشت، اما امروز فناوریهای نوین در اولویت کشور قرار دارند و در سند چشمانداز ۲۰ ساله تصریح شده است که ایران باید جایگاه نخست منطقه در حوزه علم و فناوری را به دست آورد.
فیلترینگ، امنیت ملی و تجربههای جهانی
عارف با تأکید بر لزوم توجه همزمان به جنبههای مثبت و منفی فناوری، اظهار کرد: باید با ابزارهای مختلف از جمله ابزارهای بومی، جنبههای مثبت فناوری تقویت و با سازوکار مشخص، ابعاد منفی آن کاهش یابد. در عین حال، این پرسش همچنان مطرح است که آیا برای رفاه و تعالی انسان، چنین شتابی در پیشرفت فناوری ضروری است یا خیر.
وی با طرح این موضوع که آیا فیلترینگ از منظر امنیت ملی اقدام درستی است، گفت: پاسخ روشن است و این اقدام در نهایت به ضد خود تبدیل میشود. در کشورهایی مانند فرانسه، سازوکار نظارت به گونهای طراحی شده که احساس تحمیل ایجاد نمیکند و خانوادهها مسئول اعمال محدودیت برای فرزندان خود هستند، اما ایجاد محدودیتهای سختگیرانه باعث افزایش تمایل و حساسیت جوانان میشود. البته در حوزههای سیاسی و امنیتی، هیچ کشوری مسامحه نمیکند.
نقد جایگاه ایران در شاخصهای فناوری و ظرفیت هوش مصنوعی
معاون اول رییسجمهور با انتقاد از وضعیت شاخصهای کشور در حوزه فناوریهای نوین، گفت: رتبههای فعلی در شأن جوانان کشور نیست. بهترین رتبه ایران ۳۷ است، در حالی که ظرفیت کشور بسیار بالاتر از این سطح است و باید جایگاه اول منطقه در علم و فناوری هدفگذاری شود. هوش مصنوعی نیز موضوع جدیدی در کشور نیست و از دهه ۶۰ در دانشگاهها تدریس میشده و ایران میتواند در این حوزه نسبت به بسیاری از کشورهای منطقه جایگاه بهتری به دست آورد.
رمزارزها، مسئولیت حاکمیتی و پاسخگویی به مردم
وی با بیان اینکه هیچ سیستم رمزارزی در دنیا کاملاً امن نیست، اظهار کرد: پرسش اصلی این است که احتیاط در این حوزه اقدام منفی است یا مثبت. تجربه صندوقهای قرضالحسنه فاقد مجوز نشان داد که در نهایت دولت باید پاسخگوی مردم باشد، در حالی که آن صندوقها مورد تأیید نبودند. فضای مجازی نیز وضعیتی مشابه دارد و مردم به مجوزدار بودن سکوها توجه نمیکنند، بنابراین اگر محدودیتی از سوی نهادهای حاکمیتی اعمال شود ـ که شخصاً با آن مخالف هستم ـ ریشه آن در مسئولیت پاسخگویی به مردم دارد.
اقتصاد دیجیتال، اجتنابناپذیر برای حکمرانی و توسعه
عارف با تأکید بر ضرورت فرهنگسازی برای نقشآفرینی فناوریهای نوظهور، گفت: تمایل نداشتن به حاکمیت قانون در استفاده از این فناوریها یکی از آسیبهاست، اما امروز اجماع وجود دارد که هیچ راهی جز استفاده حداکثری از فناوریهای نوظهور پیشروی کشور نیست.
وی تصریح کرد: کنار گذاشتن مؤلفه دیجیتال و اداره اقتصاد با روشهای سنتی، هزینههای سنگینی به کشور تحمیل میکند. برای ارتباط علمی، اقتصادی و تجاری با جهان، ناگزیر از توسعه اقتصاد دیجیتال هستیم؛ البته این حوزه نیز ضوابط و شرایط خاص خود را دارد.
برنامه دولت برای جبران عقبماندگیهای فناورانه
معاون اول رییسجمهور با اشاره به ظرفیت صادرات علم و تجربه در صورت پیشتازی در اقتصاد دیجیتال، گفت: تحقق سهم ۱۰ درصدی اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص ملی در برنامه هفتم پیشرفت، هدفی منطقی، قابل دسترس و غیرشعاری است.
وی افزود: تحولات جنگ ۱۲ روزه نشان داد که باید حمایت بیشتری از فناوریهای پیشرفته صورت گیرد و برنامه دولت این است که طی سه سال، با اتکا به شرکتهای دانشبنیان، ضعفهای کشور در حوزه فناوریهای نوظهور جبران شود.
عارف همچنین با اشاره به بهبود وضعیت مقابله با حملات سایبری، گفت: اگر در مقاطعی احتیاط یا محدودیت اعمال میشود، به دلیل سوءاستفاده دشمن از فناوریهای روز است، اما این محدودیتها باید موقتی باشند و راهکار اصلی، ایجاد مصونیت و فضای امن پایدار است.
تأکید بر هماهنگی ملی و مشارکت بخش خصوصی
وی در پایان با ابراز خوشبینی نسبت به آینده علم، فناوری و اقتصاد دیجیتال کشور، تصریح کرد: تحقق این اهداف نیازمند هماهنگی، انسجام و تقسیم کار ملی است و میتوان با تشکیل کارگروهی مشترک میان دولت و بخش خصوصی، به تدوین منظم قوانین و مقررات این حوزه کمک کرد. دولت آمادگی کامل برای همکاری و همفکری با فعالان بخش خصوصی اقتصاد دیجیتال را دارد.
در ادامه این جلسه، محسن رضایی، دبیر شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا؛ با تأکید بر اهمیت اقتصاد دیجیتال و ضرورت شکلگیری زیستبوم اقتصاد دیجیتال و فناوری، گفت: این دو زیستبوم نقش مکمل و همافزا دارند و زیرساختهای آنها باید بومی باشند تا هم بهصورت مستمر بهینهسازی شوند و هم امنیت آنها تأمین شود.
همچنین فعالان زیستبوم اقتصاد دیجیتال با تشریح فعالیتهای خود، دیدگاهها، پیشنهادها، دغدغهها و چالشهای این حوزه را مطرح کردند.